کلاچ در خودروها دو وظیفه عمده دارد یکی هم دور کردن جعبه دنده و شفت موتور به منظور تعویض دنده و دیگری توقف خورو بدون خاموش شدن موتور. در یک خودرو به دلیل اینکه شفت موتور پیوسته در حال چرخش است اما چرخ خودرو گاهی بایستی متوقف شود،احتیاج به یک کلاچ است. به منظور توقف خودرو بدون خاموش کردن موتور ، چرخ ها نیازمند این هستند که ارتباطشان از موتور برای لحظاتی قطع شود. اما کلاچ چگونه کار میکند؟


یک کلاچ از طریق ایجاد اصطکاک بین صفحه کلاچ و فلایول عمل میکند. در ویدیوی زیر میتوانید نحوه قرار گیری و اتصال کلاچ و فلایول را مشاهده کنید.


فلایول و صفحه کلاچ

در خودرو فلایول به موتور متصل است و صفحه کلاچ به گیربکس. وقتی راننده پدال کلاچ را فشار میدهد فنر دیافراگم کلاچ به داخل فشرده میشود  و این فشردگی سبب آزاد شدن صفحه کلاچ از فلایول میشود در نتیجه شفت ورودی به جعبه دنده با میل لنگ هم دور میشود و شرایط تعویض دنده را فراهم میکند. باید توجه داشت که وظیفه کلاچ هم دور کردن گیربکس با موتور است نه برعکس و همیشه شفت ورودی گیربکس تابعی از چرخش میل لنگ است.
مقدار نیرویی که کلاچ میتواند تحمل کند بستگی به میزان اصطکاک بین صفحه کلاچ و فلایول دارد. وقتی پدال کلاچ فشرده میشود بسته  به نوع کلاچ(سیمی یا هیدرولیکی) سبب فشرده شدن یک قطعه به نام دوشاخه میشود که این فشردگی سبب بیرون آمدن یک یاتاقان بیرون رونده در قسمت میانی فنرهای دیافراگم میشود که این عمل سبب فشرده شدن فنرهای دیافراگم به داخل و در نتیجه ایجاد شدن تماس بین صفحه کلاچ و فلایول میشود. در تصاویر زیر میتوانید این فرآیند را مشاهده کنید:

کلاچ در حالت آزاد

 

کلاچ در حالت درگیر

نکته دیگر اینکه روی صفحه کلاچ تعدادی فنر وجود دارد که وظیفه این فنرها متعادل کردن ضربه ها ناشی از شفت گیربکس به صفحه کلاچ هنگام در گیر شدن است.

صفحه کلاچ

طراحی کلاچ بصورت شکل بالا معمولا بخوبی کار میکند اما گاهی اوقات دچار مشکلاتی نیز میشود که در ادامه به آنها اشاره می کنیم.

عیب یابی کلاچ

 

  1. ماشین روشن کرده و ترمز دستی را بکشید و بدون اینکه کلاچ را فشار دهید به صدای ماشین گوش کنید. اگر از جانب ماشین صدایی غیرطبیعی شنیدید بیشتر اوقات مشکل از گیربکس خودرو است. در غیر اینصورت به قدم بعدی بروید.
  2. کلاچ را آرام آرام فشار دهید و به صداها گوش کنید اگر در حین فشار نوعی صدای جیر جیر شنیدید مشکل از یاتاقان کلاچ است در غیر اینصورت قدم بعدی را امتحان کنید
  3. کلاچ را تا آخر فشار دهید اگر صدای جیغ مانندی شنیدید مشکل از بوش است.

اگر هیچ صدای غیرطبیعی با انجام این سه مرحله نشنیدید به احتمال بسیار قوی مشکلی از جانب کلاچ وجود ندارد.

مشکلات رایج

عمده ترین مشکل در مورد کلاچ تمام شدن سطح اصطکاکی صفحه کلاچ است. ماده روی سطح  صفحه کلاچ بسیار شبیه ماده روی لنت ترمزهای دیسکی یا کفشک های ترمز کاسه ای است. کلاچ برای هم دور کردن جعبه دنده و موتور بایستی از طریق صفحه کلاچ به سطح فلایول برخورد کند این برخوردهای پیوسته سبب از بین رفتن پوشش اصطکاکی سطح صفحه کلاچ یا به عبارتی تمام شدن صفحه کلاچ میشود و پس از مدتی که صفحه کلاچ تمام شود کلاچ دیگر هیچ توانی را از موتور به چرخها منتقل نمیکند.

گاهی اوقات مشکل کلاچ ،در چسبیدن صفحه کلاچ به فلایول است بصورتیکه ممکن است کلاچ در هنگام آزاد شدن عملکرد خوبی نداشته باشد و راننده را هنگام تعویض دنده دچار مشکل کند. دلایل زیادی برای این مشکل وجود دارد که عبارتست از:

شکسته شدن یا کشیدگی بیش از حد سیم کلاچ. زیرا سیم کلاچ در بربر مقدار مشخصی نیروی فشاری و کششی مقاوم است.
مشکلاتی در سیلندر کلاچ در کلاچ های هیدرولیکی
وارد شدن هوا در لوله هیدرولیک
بد بسته شدن اجزای کلاچ

کلاچ جزو قطعات ضروری و مهم خودرو هاست در نتیجه باید از عملکرد صحیح آن اطمینان حاصل کرد.

howstuffworks