چرخدنده ها جزو قطعات اصلی موتور ها و ماشین ها هستند. چرخدنده ها میتوانند سبب افزایش گشتاور خروجی مثل گیربکس و یا تغییر جهت چرخش شفت مثل دیفرانسیل ها شوند. در این مقاله به معرفی چند چرخدنده که بسیار مورد استفاده قرار میگیرند می پردازیم و تفاوت های آنها را بر میشماریم.

چرخدنده های ساده

رایج ترین نوع چرخدنده ها هستند و دندانه های آنها مستقیم است و بصورت موازی با جهت حرکت شفت سوار میشوند. چرخدنده های ساده در لباسشویی ها، پیچ گوشتی های برقی، ساعت های مچی عقربه ای و بسیاری وسایل دیگر استفاده میشوند. این چرخدنده ها به دلیل نوع دندانه ها و برخورد آنها با یکدیگر سروصدای بیشتری هنگام حرکت دارند و ارتعاشات بیشتری ایجاد میکنند. به همین دلیل در اتومبیل ها استفاده نمیشوند. نسبت چرخدنده های ساده از ١:١ تا ۶:١ می باشد.

چرخدنده ساده

چرخدنده های مارپیچ

 چرخدنده های مارپیچ به دلیل نوع دندانه ها نسبت به چرخدنده های ساده چرخش نرم تر و بیصداتری دارند. دندانه ها در چرخدنده های مارپیچ نسبت به صفحه جلویی دارای زاویه می باشند. تماس دندانه های دو چرخدنده مارپیچ بصورت سرتاسری است. زاویه مارپیچ در این نوع چرخدنده ها از ١۵ تا ٣٠ درجه است. چرخدنده های مارپیچ بیشتر در گیربکس خودروها بیشتر استفاده میشود و نسبت آنها ٣:٢ تا ١٠:١ است.

چرخدنده مارپیچ

چرخدنده های مخروطی

چرخدنده های مخروطی به منظور تغییر جهت چرخش شفت ها استفاده میشوند. این نوع چرخدنده ها شامل دندانه مستقیم و دندانه مارپیچ تقسیم بندی میشوند اما نوع دندانه مارپیچ سروصدا و لرزش کمتری دارد. اگر جهت دندانه های چرخدنده مخروطی راستگرد باشد برای شفت های ساعتگرد مناسب است و همچنین چرخدنده های مخروطی چپ گرد مناسب شفت های پادساعتگرد است. نسبت مورد استفاده در این نوع چرخدنده ها ٣:٢ تا ۴:١ است.

چرخدنده مخروطی دندانه مستقیم(چپ) و دندانه مارپیچ(راست)

چرخدنده های حلزونی

چرخدنده های حلزونی عمدتا به عنوان چرخدنده های کاهنده استفاده میشوند. نسبت این چرخدنده ها از ۵:١ تا ٣٠٠:١ است. نصب این نوع چرخ دنده ها به گونه ای است که چرخدنده های حلزونی میتوانند چرخدنده را بچرخانند اما برعکس ممکن نیست. این چرخدنده ها در وسایل ترابری و سیستم ترمز اضطراری کاربرد بیشتری دارند.

چرخدنده حلزونی