چرخدنده ها جزو قطعات اصلي موتور ها و ماشين ها هستند. چرخدنده ها ميتوانند سبب افزايش گشتاور خروجي مثل گيربكس و يا تغيير جهت چرخش شفت مثل ديفرانسيل ها شوند. در اين مقاله به معرفي چند چرخدنده كه بسيار مورد استفاده قرار ميگيرند مي پردازيم و تفاوت هاي آنها را بر ميشماريم.

چرخدنده هاي ساده

رايج ترين نوع چرخدنده ها هستند و دندانه هاي آنها مستقيم است و بصورت موازي با جهت حركت شفت سوار ميشوند. چرخدنده هاي ساده در لباسشويي ها، پيچ گوشتي هاي برقي، ساعت هاي مچي عقربه اي و بسياري وسايل ديگر استفاده ميشوند. اين چرخدنده ها به دليل نوع دندانه ها و برخورد آنها با يكديگر سروصداي بيشتري هنگام حركت دارند و ارتعاشات بيشتري ايجاد ميكنند. به همين دليل در اتومبيل ها استفاده نميشوند. نسبت چرخدنده هاي ساده از ١:١ تا ٦:١ مي باشد.

چرخدنده ساده

چرخدنده هاي مارپيچ

 چرخدنده هاي مارپيچ به دليل نوع دندانه ها نسبت به چرخدنده هاي ساده چرخش نرم تر و بيصداتري دارند. دندانه ها در چرخدنده هاي مارپيچ نسبت به صفحه جلويي داراي زاويه مي باشند. تماس دندانه هاي دو چرخدنده مارپيچ بصورت سرتاسري است. زاويه مارپيچ در اين نوع چرخدنده ها از ١٥ تا ٣٠ درجه است. چرخدنده هاي مارپيچ بيشتر در گيربكس خودروها بيشتر استفاده ميشود و نسبت آنها ٣:٢ تا ١٠:١ است.

چرخدنده مارپیچ

چرخدنده هاي مخروطي

چرخدنده هاي مخروطي به منظور تغيير جهت چرخش شفت ها استفاده ميشوند. اين نوع چرخدنده ها شامل دندانه مستقيم و دندانه مارپيچ تقسيم بندي ميشوند اما نوع دندانه مارپيچ سروصدا و لرزش كمتري دارد. اگر جهت دندانه هاي چرخدنده مخروطي راستگرد باشد براي شفت هاي ساعتگرد مناسب است و همچنين چرخدنده هاي مخروطي چپ گرد مناسب شفت هاي پادساعتگرد است. نسبت مورد استفاده در اين نوع چرخدنده ها ٣:٢ تا ٤:١ است.

چرخدنده مخروطی دندانه مستقیم(چپ) و دندانه مارپیچ(راست)

چرخدنده هاي حلزوني

چرخدنده هاي حلزوني عمدتا به عنوان چرخدنده هاي كاهنده استفاده ميشوند. نسبت اين چرخدنده ها از ٥:١ تا ٣٠٠:١ است. نصب اين نوع چرخ دنده ها به گونه اي است كه چرخدنده هاي حلزوني ميتوانند چرخدنده را بچرخانند اما برعكس ممكن نيست. اين چرخدنده ها در وسايل ترابري و سيستم ترمز اضطراري كاربرد بيشتري دارند.

چرخدنده حلزونی